په افغانستان کې د غنمو غوره سره؛ د جریب او هکټار عملي پروګرام

لنډ ځواب: غنم کومو سرو ته اړتیا لري؟

نایتروجن د پاڼو، حاصل ورکوونکو پنجو او د دانې د پروټین لپاره مهم دی. فاسفورس د لومړنیو ریښو، ژر ټینګېدو او یوشان پخېدو ملاتړ کوي. پوټاشیم د اوبو په تنظیم، د ډډ په ټینګښت او د فشارونو په زغملو کې ونډه لري. سلفر، جست، اوسپنه او نور کوچني عناصر باید هغه وخت وکارول شي چې ازموینه یا باوري نښې یې کمښت ثابت کړي. له همدې امله یوازې یوریا بشپړ پروګرام نه دی او یوازې DAP هم د غنمو ټول غذایي اړتیاوې نه پوره کوي.

د افغانستان خاورې د چونې، مالګینوالي، عضوي موادو، جوړښت او پخوانۍ سرې له پلوه توپیر لري. آن په یوه کلي کې دوه نږدې ځمکې بېلابېله اړتیا لرلای شي. دلته ورکړل شوې شمېرې د پیل لپاره محتاط حدونه دي، نه د هرې ځمکې وروستۍ نسخه.

افغان جریب څنګه هکټار ته اړول کېږي؟

په دې لارښود کې یو افغان جریب ۲۰۰۰ متر مربع ګڼل شوی، نو پنځه جریبه یو هکټار کېږي. د هکټار اندازه پر پنځو ووېشئ، د یوه جریب اندازه تر لاسه کېږي؛ او د جریب اندازه په پنځو ضرب کړئ، د هکټار اندازه به شي. د سرې د بوجۍ خالص وزن حتماً وګورئ، ځکه یوازې د بوجیو شمېر د حساب لپاره بسنه نه کوي.

د غنمو د سرې بېلګیز مهالوېش

لاندې حدونه د منځني حاصل لرونکو آبي غنمو لپاره ښوونیز مثال دی. د خاورې ازموینه باید دا شمېرې سمې کړي. په للمي ځمکه کې د نایتروجن اندازه او وخت د خاورې له رطوبت او اټکل شوې ورښت سره وتړئ.

ولې نایتروجن باید په برخو ووېشل شي؟

یوریا په خاوره کې بدلېږي او د هغې یوه برخه د تبخیر، مینځل کېدو یا نورو لارو ضایع کېدای شي. که ټوله یوریا له کرلو مخکې ورکړل شي، ښايي د غنمو د لوړې اړتیا تر وخت مخکې له ریښو لرې شي. د ټوکېدو، پنجه وهلو او ډډ پورته کېدو ترمنځ وېش د سرې رسېدل د نبات له اړتیا سره نږدې کوي. په سپکو خاورو او درنو اوبه خورونو کې دا وېش لا مهم دی.

ډېر نایتروجن هم زیان لري: خورا تیاره او نرمې پاڼې، د ډډ پرېوتل، د ناروغیو زیات خطر، ناوخته پخېدل او د اوبو لوړ مصرف. که کرونده ډېره ګڼـه او تیاره شنه وي یا د پرېوتلو سابقه ولري، راتلونکی نوبت باید راکم شي. موخه اقتصادي حاصل دی، نه یوازې ډېر شین رنګ.

DAP او فاسفورس څه رول لري؟

DAP فاسفورس او یوه اندازه نایتروجن برابروي. فاسفورس په خاوره کې لږ خوځېږي، نو د کرلو پر مهال یې د ځوانو ریښو سیمې ته نږدې ځایول عموماً له ناوخته سطحي شیندلو غوره وي. په ډېره چونه لرونکې خاوره کې فاسفورس تړل کېدای شي؛ یوازې د اندازې لوړول ستونزه نه حل کوي. سم ځای، وخت او اندازه تر پخواني عادت مهم دي.

د DAP نایتروجن باید د یوریا له نایتروجن سره په ټول حساب کې وشمېرل شي. که دا حساب ونه شي، بزګر په ناپامۍ سره له اړتیا زیات نایتروجن کاروي. د هر محصول پر لیبل د عناصرو سلنه وګورئ؛ د بېلګې په ډول ۴۶ سلنه یوریا نږدې ۴۶ سلنه نایتروجن لري.

پوټاشیم، عضوي سره او هیومیک مواد

ځینې خاورې د غنمو لپاره کافي د لاسرسي وړ پوټاشیم لري، خو پرله‌پسې حاصل اخیستل او د بوسو ایستل زېرمه کمولای شي. پوټاشیم د ډډ په ټینګښت او د اوبو په تنظیم کې مرسته کوي، خو له ازموینې پرته مصرف یې بېځایه لګښت کېدای شي.

بشپړه خوسا شوې حیواني سره او کمپوسټ د خاورې عضوي مواد، د اوبو ساتنه او جوړښت ښه کولای شي، خو د غذایي عناصرو اندازه یې ثابته نه ده. تازه حیواني سره د هرزه بوټو تخم، مالګینوالی یا ککړتیا لرلای شي. هیومیک محصولات د خاورې د مدیریت برخه کېدای شي، خو د غنمو اساسي نایتروجن، فاسفورس او پوټاشیم نه بدلوي. د Endfert اړوندو محصولاتو لیبل د خاورې له پایلې سره پرتله کړئ.

د للمي غنمو لپاره ځانګړې پرېکړه

په للمي کرنه کې اوبه تر ټولو مهم محدودوونکی عامل دی. په وچ کال کې ډېره سره ښايي ګټه ور نه کړي او د ریښو شاوخوا مالګینوالی یا له وخته ډېره شنه وده رامنځته کړي. د کرلو پر مهال فاسفورس او محتاط نایتروجن منطقي کېدای شي، خو اندازه باید د خاورې له زېرمه شوي رطوبت، د سیمې له ورښت او پخواني حاصل سره برابره شي. اضافي نوبت یوازې هغه وخت ارزښت لري چې د سرې د حل کېدو او د نبات د دوام لپاره کافي رطوبت موجود وي.

د کمښت نښې څنګه سمې وپېژنو؟

د زړو پاڼو ژېړېدل د نایتروجن له کمښت سره سمون لرلای شي؛ ارغواني رنګ کله د فاسفورس کمښت یا د خاورې د یخوالي له امله وي؛ د پاڼو د څنډو سوځېدل له پوټاشیم، وچکالۍ یا مالګینوالي سره تړاو لرلای شي. یوازې ظاهري نښه قطعي تشخیص نه دی. د ریښو ناروغي، ولاړې اوبه، کلکه خاوره او سړه هوا هم د غذا جذب کموي. د خاورې او د اړتیا پر وخت د پاڼو ازموینه د ناسم مصرف مخه نیسي.

اووه عامې تېروتنې

1. ټوله یوریا په یوه نوبت ورکول.
2. د بوجیو شمېرل، خو د وزن او غذایي سلنې نه حسابول.
3. للمي ځمکې ته له کافي رطوبت پرته سره ورکول.
4. د DAP یا مالګینې سرې ډېر مستقیم تماس له تخم سره.
5. هر ژېړوالی د سرې په وسیله درملول، بې له دې چې ریښه او ناروغي وکتل شي.
6. په ټانک کې د څو سرو او افت وژونکو ګډول، بې له سازګارۍ ازموینې.
7. د ګاونډي پروګرام عین نقلول، بې له دې چې خاوره او هدف وکتل شي.

ډېرې پوښتل شوې پوښتنې

پایله

په افغانستان کې د غنمو غوره سره هغه پروګرام دی چې د هماغې ځمکې د خاورې او اوبو له ازموینې پیلېږي، فاسفورس په لومړیو پړاوونو کې ریښو ته رسوي، نایتروجن په څو نوبتونو وېشي او یوازې ثابت شوي کمښتونه اصلاح کوي. د واحدونو حساب مه هېروئ: د هکټار اندازه د یوه جریب لپاره پر پنځو ووېشئ. د محصول د ټاکلو لپاره د Endfert محصولاتو پاڼه وګورئ او له پراخ استعمال مخکې له کرنیز متخصص سره مشوره وکړئ.