په افغانستان کې د کچالو غوره سره؛ د جریب او هکټار عملي پروګرام
د کچالو د کروندې او Endfert محصول اصلي انځور به وروسته ورزیات شي.
د کچالو لپاره غوره سره یوازې لوړه نایتروجن لرونکې بوجۍ یا یو ثابت فورمول نه دی. کچالو د پاڼو د سالمې ودې، د غوټو د پیل، غټېدو او د پوستکي د پخېدو لپاره د نایتروجن، فاسفورس، پوټاشیم، کلسیم، مګنیزیم او کوچنیو عناصرو توازن غواړي. ښه پروګرام د خاورې او اوبو له ازموینې پیلېږي، بنسټیزه سره د ځمکې له زېرمو سره برابروي او سرک سره د اغېزمن جذب تر پای مخکې په برخو وېشي.
ولې د کچالو تغذیه له نورو فصلونو توپیر لري؟
د کچالو ریښې نسبتاً سطحې دي او د اوبو او غذایي موادو لویه برخه د خاورې له پاسنۍ طبقې اخلي. غوټه د ځمکې لاندې حساسه ساقه ده؛ لوړ مالګینوالی، وچوالی او نامنظمې اوبه د هغې شکل، اندازه او کیفیت خرابولای شي. ډېر نایتروجن د بوټي پاڼې زیاتوي او غوټه جوړول ځنډوي، خو کم پوټاشیم د قندو لېږد، د اوبو تنظیم او د ساتنې وړتیا محدودوي. فاسفورس د لومړنیو ریښو لپاره مهم دی، خو په چونه لرونکې خاوره کې لږ خوځېږي.
د بامیان، میدان وردګ، کابل او نورو سیمو خاوره، د اوبو کیفیت، د تودوخې موده او رقمونه یو شان نه دي. د ګاونډي نسخه باید له ازموینې پرته نقل نه شي. دا مقاله د پرېکړې چوکاټ وړاندې کوي، څو بزګر پوه شي هر عنصر ولې، کله او په کوم احتیاط وکاروي.
د افغان جریب او هکټار حساب
دلته یو افغان جریب ۲۰۰۰ متر مربع او پنځه جریبه یو هکټار ګڼل کېږي. د هکټار عدد پر پنځو ووېشئ، د یوه جریب اندازه به شي؛ د جریب عدد په پنځو ضرب کړئ، د هکټار اندازه به شي. د بوجۍ خالص وزن او د غذایي عنصر سلنه جلا وګورئ، ځکه د بېلابېلو وزنونو او فورمولونو دوه بوجۍ یو شان غذا نه برابروي.
د کچالو د سرې بېلګیز مهالوېش
دا شمېرې د زده کړې او لومړني حساب لپاره دي. وروستۍ اندازه د خاورې تجزیه، د حاصل هدف، عضوي مواد او پخوانۍ سره ټاکي. که ازموینه یو عنصر کافي وښيي، اضافي مصرف یې راکمېږي.
| پړاو | موخه | د یوه جریب اندازه | د یوه هکټار اندازه | طریقه |
|---|---|---|---|---|
| د ځمکې چمتو کول | د بستر او عضوي موادو ښه کول | بشپړه خوسا سره، د کیفیت له مخې عموماً ۱–۳ ټنه | ۵–۱۵ ټنه | له کرلو څو اوونۍ مخکې ګډه شي؛ تازه سره مه کاروئ |
| د کرلو پر مهال | فاسفورس، د نایتروجن او پوټاشیم یوه برخه | د ازموینې له مخې؛ ۲۰–۳۵ کیلوګرامه فاسفاتي او ۱۵–۳۰ کیلوګرامه پوټاشیمي سرچینه | ۱۰۰–۱۷۵ او ۷۵–۱۵۰ کیلوګرامه | د تخمي غوټې څنګ او لاندې، بې له مستقیم تماس |
| له راشنه کېدو تر خاورې اچولو | متوازنه شنه وده | ۱۰–۲۰ کیلوګرامه یوریا یا معادل نایتروجن | ۵۰–۱۰۰ کیلوګرامه | د کتار څنګ ته او له اوبه خور مخکې |
| د غوټو د پیل وخت | غوټه جوړول او ډکول | ۱۰–۲۵ کیلوګرامه پوټاشیمي سرچینه؛ نایتروجن یوازې د اړتیا پر وخت | ۵۰–۱۲۵ کیلوګرامه | د کلور، اوبو مالګینوالي او سرچینې له مخې |
| ثابت شوی کمښت | کلسیم، مګنیزیم، جست یا بور | د لیبل او ازموینې له مخې | د لیبل او ازموینې له مخې | خاورې یا پاڼو ته؛ د ګډولو ازموینه وکړئ |
نایتروجن: اړینه وده، نه بېکچې پاڼې
کچالو د فصل په پیل کې د پاڼو د سطحې لپاره نایتروجن غواړي، خو د غوټو له پیل وروسته یې ډېر دوام ستونزې جوړوي. بوټی ډېر جګ او تیاره کېږي، غوټې ناوخته جوړېږي او پوستکی د حاصل پر وخت ناپخې پاتې کېږي. په شګلنه خاوره کې د نایتروجن څو کوچني نوبتونه د مینځل کېدو خطر راکموي. په درنه یا سړه خاوره کې ورو وده ښايي د ریښو د اکسیجن ستونزه وي؛ سمدستي یوریا تل سم ځواب نه دی.
د ټولو سرچینو نایتروجن سره جمع کړئ: DAP، یوریا، مرکبه سره، حیواني سره او حتا د اوبو ځینې سرچینې ونډه لرلای شي. سوداګریز نوم کافي نه دی؛ د لیبل سلنه ښيي چې هر کیلوګرام څومره واقعي نایتروجن لري.
فاسفورس او د بنسټیزې سرې ځای
فاسفورس د لومړنیو ریښو او د نبات د انرژۍ په لېږد کې برخه لري. ځکه په خاوره کې لږ خوځېږي، د ځوانو ریښو سیمې ته نږدې ځایول یې تر ناوخته سطحي شیندلو ښه وي. خو له تخمي غوټې سره د غلیظې سرې مستقیم تماس جوانه او نرۍ ریښه سوځولای شي. د سرې نوار باید د غوټې په څنګ یا لاندې مناسب واټن ولري.
په چونه لرونکې خاوره کې فاسفورس تړل کېږي. حل تل د مقدار ډېرول نه دي؛ مناسب ځای، عضوي مواد او سم رطوبت د کارونې اغېز لوړوي. د خاورې ازموینه ښيي چې ځمکه رښتیا کمه ده که د تېرو کلونو سره پکې زېرمه شوې ده.
پوټاشیم او د غوټې کیفیت
کچالو د پام وړ پوټاشیم اخلي. دا عنصر د پاڼې له جوړو موادو څخه غوټې ته په لېږد، د اوبو په تنظیم او د نسج په ټینګښت کې ونډه لري. کمښت یې وده او د غوټې اندازه محدودوي، خو د پوټاشیم سرچینه هم مهمه ده. ډېر کلور په ځینو حالاتو کې د وچې مادې سلنه اغېزمنوي او مالګینې اوبه خطر لوړوي. د تازه بازار او پروسس کچالو د کیفیت هدفونه توپیر لري؛ سرچینه باید له ازموینې او بازار سره برابره شي.
کلسیم، مګنیزیم او کوچني عناصر
کلسیم د پوستکي او نسج په کیفیت کې ونډه لري، خو له پاڼې غوټې ته په اسانه نه لېږدېږي؛ یوشان رطوبت او سالمه ریښه مهم دي. مګنیزیم د کلوروفیل منځنی عنصر دی او کمښت یې د زړو پاڼو د رګونو ترمنځ ژېړوالی جوړوي. بور او جست په لږه اندازه پکار دي، خو د بور د کمښت او زهریت واټن تنګ دی. له ازموینې پرته څو کوچني عناصر مه ګډوئ.
اوبه خور او سره یو ګډ پروګرام دی
سره په وچه خاوره کې ریښې ته نه رسېږي او له سرک وروسته ډېرې اوبه نایتروجن د ریښو له سیمې ښکته وړي. د رطوبت سخت بدلون د غوټې بدرنګي، چاودېدو او ثانوي ودې خطر لوړوي. پشته یوشان لمده وساتئ، خو ولاړې اوبه مه پرېږدئ. سرک سره د ساقې له سوځېدو خوندي واټن کې او له کنټرول شوې اوبه خور مخکې واچوئ.
عضوي او هیومیک مواد
بشپړه خوسا عضوي سره د خاورې جوړښت، ژوندی فعالیت او د اوبو ساتنه ښه کولای شي. هیومیک اسید هم د خاورې د مدیریت برخه کېدای شي، خو اساسي عناصر نه بدلوي. د Endfert د هیومیک او تغذیې محصولات د خاورې له پایلې سره پرتله او د بستهبندۍ دوز مراعات کړئ.
نښې او ناسم تشخیص
د زړې پاڼې ژېړوالی د نایتروجن، مګنیزیم، د ریښو ناروغۍ یا ولاړو اوبو له امله کېدای شي. د څنډې سوځېدل له پوټاشیم، مالګینوالي یا وچکالۍ سره تړاو لري. تاوېدلې پاڼه تل غذایي کمښت نه دی؛ ویروس، حشره یا د واښه وژونکي زیان هم لامل کېدای شي. له سپرې مخکې ریښې، رطوبت، افتونه او د نښو بڼه وارزوئ.
عامې تېروتنې
- له کرلو سم مخکې تازه حیواني سره کارول.
- له تخمي غوټې سره د غلیظې سرې مستقیم تماس.
- د غوټو له پیل وروسته ډېره یوریا.
- د پوټاشیم سرچینې پر مهال د اوبو مالګینوالی نه کتل.
- له سرک وروسته ډېرې اوبه ورکول.
- بور او کوچني عناصر له تشخیص پرته کارول.
- ټولو رقمونو او خاورو ته یو شان نسخه ورکول.
ډېرې پوښتل شوې پوښتنې
د یوه جریب کچالو لپاره څومره سره پکار ده؟
یو ثابت عدد نشته. پورته جدول د پیل حدونه دي؛ د خاورې ازموینه، رقم، د حاصل هدف، عضوي مواد او پخوانۍ سره وروستۍ اندازه ټاکي.
کچالو نایتروجن ته ډېر اړتیا لري که پوټاشیم ته؟
دواړه اړین دي، خو وخت او رول یې توپیر لري. نایتروجن پاڼې جوړوي او پوټاشیم د موادو لېږد او د غوټې کیفیت ملاتړ کوي. توازن تر ډېر مقدار مهم دی.
DAP کچالو ته مناسب دی؟
که ازموینه اړتیا وښيي، د فاسفورس او نایتروجن سرچینه کېدای شي؛ خو له تخمي غوټې سره دې مستقیم تماس نه لري او نایتروجن یې دې په ټول حساب کې وشمېرل شي.
د نایتروجن سرک کله ودروو؟
د غوټو له جدي پیل وروسته ډېر نایتروجن عموماً ښه نه دی. کره پرېکړه د فصل اوږدوالی، د بوټي رنګ او وده او د نسج ازموینه ټاکي.
پاڼیز کلسیم د غوټې ټولې ستونزې حل کوي؟
نه. غوټې ته د کلسیم انتقال محدود دی؛ سالمې ریښې، یوشان رطوبت او مناسبه خاوري سرچینه هم مهم دي.
هیومیک اسید د NPK ځای نیسي؟
نه. هیومیک د خاورې د مدیریت برخه ده، خو د نایتروجن، فاسفورس او پوټاشیم ریښتینې اړتیا باید جلا پوره شي.
پایله
په افغانستان کې د کچالو غوره سره متوازن او پړاویز پروګرام دی: بشپړه خوسا عضوي ماده او بنسټیزه سره د ازموینې له مخې، نایتروجن په برخو کې د غوټو تر جوړېدو مخکې، پوټاشیم د کیفیت له هدف سره برابر، او یوشان اوبه خور. د یوه جریب لپاره د هکټار عدد پر پنځو ووېشئ. له لویې پېرودنې مخکې د Endfert محصولات د خاورې له پایلو او د بازار له هدف سره پرتله کړئ.