کود 20-20-20 چیست و چگونه مصرف می‌شود؟

اعداد 20-20-20 دقیقاً چه معنی دارند؟

عدد اول درصد نیتروژن کل، عدد دوم درصد فسفات بر مبنای P2O5 و عدد سوم درصد پتاس بر مبنای K2O است. در ۱۰۰ کیلوگرام کود جامد 20-20-20، به‌صورت اسمی ۲۰ کیلوگرام نیتروژن، ۲۰ کیلوگرام P2O5 و ۲۰ کیلوگرام K2O وجود دارد. این اعداد به معنی ۶۰ درصد «عنصر خالص» به همان شکل ساده نیستند؛ فسفر و پتاسیم روی لیبل با واحدهای استاندارد اکسیدی بیان می‌شوند.

اگر محصول مایع باشد، باید دید درصدها وزنی، حجمی یا وزن به حجم‌اند و چگالی محصول چه مقدار است. ده لیتر مایع الزاماً ده کیلوگرام نیست. برای مقایسه مایع و گرانول، تنها نام 20-20-20 کافی نیست؛ برگه فنی و لیبل هر دو بررسی شود.

20-20-20 چه زمانی انتخاب منطقی است؟

وقتی آزمون خاک و وضعیت محصول نشان دهد هر سه عنصر اصلی به مقدار نسبتاً نزدیک لازم‌اند، فرمول متعادل می‌تواند انتخاب ساده‌ای باشد. در بسترهای کم‌حجم، نهالستان، برخی سبزیجات و آغاز رشد، محلول متعادل گاهی کاربرد دارد. اما خاکی که فسفر زیاد و نیتروژن کم دارد، با 20-20-20 همراه نیتروژن، فسفر اضافی نیز دریافت می‌کند. در مرحله میوه‌دهی ممکن است نیاز پتاسیم از نیتروژن بیشتر باشد و فرمول مساوی بهترین انتخاب نباشد.

بنابراین عبارت «سه بیست برای همه چیز» دقیق نیست. کود مناسب باید کمبود واقعی را جبران کند. هزینه هر کیلوگرام عنصر غذایی و احتمال تجمع فسفر یا شوری نیز در تصمیم اقتصادی دخیل است.

تبدیل جریب افغانستان و هکتار

در این راهنما یک جریب افغانستان ۲۰۰۰ متر مربع و پنج جریب برابر یک هکتار است. مقدار درج‌شده برای هکتار را بر پنج تقسیم کنید تا مقدار یک جریب به دست آید. برای نمونه، ۲۵ کیلوگرام در هکتار برابر ۵ کیلوگرام در جریب و ۵۰ کیلوگرام در هکتار برابر ۱۰ کیلوگرام در جریب است. این تبدیل تنها سطح را تغییر می‌دهد و دوز لیبل محصول مایع یا محلول‌پاشی را نباید بدون توجه به حجم آب تبدیل کرد.

جدول عمومی برنامه مصرف 20-20-20

به علت وجود انواع گرانول، پودر کاملاً محلول و مایع، مقدار واحد برای همه محصولات خطرناک است. جدول زیر چارچوب تصمیم و تبدیل را نشان می‌دهد. دوز نهایی همیشه از لیبل محصول Endfert و نتیجه آزمایش گرفته شود.

محاسبه غذای واقعی برای جریب

اگر یک جریب طبق لیبل ۱۰ کیلوگرام گرانول 20-20-20 دریافت کند، محصول اسماً ۲ کیلوگرام نیتروژن، ۲ کیلوگرام P2O5 و ۲ کیلوگرام K2O فراهم می‌کند. در ۲۵ کیلوگرام، هر کدام ۵ کیلوگرام خواهد بود. این محاسبه کمک می‌کند 20-20-20 را با DAP، یوریا یا منبع پتاسیم مقایسه کنیم و عناصر تکراری را دوباره حساب نکنیم.

مقدار «کود» با مقدار «عنصر غذایی» فرق دارد. اگر توصیه متخصص ۱۰ کیلوگرام نیتروژن در جریب باشد، ۱۰ کیلوگرام 20-20-20 تنها ۲ کیلوگرام نیتروژن می‌دهد، نه ده کیلوگرام. این اشتباه یکی از علت‌های برنامه‌های نامتعادل است.

کاربرد برای گندم و جواری

در گندم، بخش عمده فسفر معمولاً نزدیک کشت و نیتروژن در چند نوبت مصرف می‌شود. استفاده 20-20-20 در آغاز ممکن است بخشی از هر سه عنصر را بدهد، ولی برای پنجه‌زنی معمولاً محاسبه جداگانه نیتروژن لازم است. ادامه فرمول مساوی در خاک دارای فسفر کافی می‌تواند هزینه اضافی ایجاد کند.

جواری در رشد سریع به نیتروژن قابل توجه و در سراسر فصل به پتاسیم نیاز دارد. کود غلیظ نباید با بذر تماس مستقیم داشته باشد. کاربرد کنار ردیف و سرک متناسب با ارتفاع و رشد، از یک نوبت سنگین بهتر است. اگر خاک فسفر بالا دارد، منبع نیتروژنی جدا ممکن است اقتصادی‌تر باشد.

کاربرد برای کچالو

کچالو در آغاز به فسفر و نیتروژن متعادل نیاز دارد، اما با شروع غده‌بندی اهمیت پتاسیم بیشتر و خطر نیتروژن اضافی جدی‌تر می‌شود. 20-20-20 می‌تواند در مرحله ابتدایی یا نوبت محدود استفاده شود؛ تکرار زیاد پس از غده‌بندی ممکن است شاخ‌وبرگ را بیش از غده تقویت کند. منبع پتاسیم، کلر آب و هدف بازار تازه یا پروسس نیز باید بررسی شود.

گرانول با غده بذری تماس نداشته باشد. در آبیاری، EC محلول کنترل شود؛ کچالو به شوری حساس است. نوبت‌های کوچک و رطوبت یکنواخت بهتر از محلول غلیظ است.

کاربرد برای بادرنگ، بادنجان رومی و تربوز

بادرنگ در رشد ابتدایی از فرمول متعادل بهره می‌برد، ولی در گل‌دهی و برداشت پیوسته به نسبت متناسب نیتروژن و پتاسیم نیاز دارد. بادنجان رومی با نیتروژن زیاد بوته پرشاخ می‌سازد و تشکیل یا کیفیت میوه کاهش می‌یابد؛ کلسیم و آبیاری یکنواخت برای جلوگیری از پوسیدگی گلگاه مهم‌اند و 20-20-20 به تنهایی این مدیریت را تکمیل نمی‌کند.

در تربوز، نیتروژن زیاد تاک را قوی و میوه را ضعیف می‌کند. پیش از گل فرمول متعادل ممکن است مناسب باشد، ولی هنگام تشکیل میوه، برنامه باید با پتاسیم، آب و رشد واقعی تنظیم شود. محلول غلیظ نزدیک ریشه جوان یا در گرمای شدید خطر سوختگی دارد.

آیا برای زعفران و باغ مناسب است؟

زعفران چرخه رشد ویژه دارد و کوددهی باید با زمان برگ‌دهی، گل‌دهی و ذخیره‌سازی در پیاز هماهنگ شود. کاربرد بی‌هدف 20-20-20 در خواب یا مقدار زیاد نیتروژن پاسخ مطلوب نمی‌دهد. در باغ، سن درخت، سایه‌انداز و حاصل سال گذشته مقدار را تغییر می‌دهد. کود باید در منطقه ریشه فعال توزیع شود، نه کنار تنه.

اختلاط و کیفیت آب

پودر کاملاً محلول باید بدون ذرات نامحلول باشد. آب سخت، بیکربنات بالا و مخلوط با کلسیم یا فسفات ممکن است رسوب بسازد. پیش از مخزن بزرگ، آزمون بوتل انجام دهید و ترتیب اختلاط لیبل را رعایت کنید. کود را مستقیم با سم غلیظ مخلوط نکنید. محلول‌پاشی در آفتاب تند، باد و روی گیاه تشنه انجام نشود.

نشانه‌های مصرف بیش از حد

سوختگی نوک و حاشیه برگ پس از مصرف، افزایش EC خاک، پژمردگی با وجود رطوبت، رشد بسیار نرم و تیره یا کاهش گل می‌تواند با غلظت زیاد مرتبط باشد. اما بیماری ریشه و شوری آب علایم مشابه دارند. مصرف را متوقف، آب و خاک را آزمایش و علت را مشخص کنید؛ شست‌وشوی بی‌حساب در خاک بدون زهکش مشکل را بدتر می‌کند.

اشتباه‌های رایج

1. فرض اینکه سه عدد مساوی برای هر مرحله بهترین است.
2. مقایسه لیتر مایع با کیلوگرام جامد بدون چگالی.
3. محاسبه‌نکردن عناصر DAP، یوریا و کود قبلی.
4. استفاده محلول غلیظ روی گیاه تشنه.
5. تماس گرانول با بذر یا ریشه تازه.
6. اختلاط با کلسیم یا سم بدون آزمون.
7. تکرار مصرف در خاک دارای فسفر بالا.

پرسش‌های متداول

جمع‌بندی

20-20-20 فرمول متعادل است، نه کود همه‌کاره. اعداد آن درصد N، P2O5 و K2O را نشان می‌دهند. مقدار هکتاری برای یک جریب بر پنج تقسیم می‌شود، اما شکل مایع، جامد، آبیاری یا محلول‌پاشی باید جداگانه محاسبه گردد. پیش از خرید، لیبل محصولات Endfert را با آزمایش خاک، مرحله محصول و کودهای دیگر تطبیق دهید.