راهنمای جامع کشت عدس در افغانستان
راهنمای کشت عدس در افغانستان؛ شرایط خاک و اقلیم، آبیاری، برنامه مرحله‌ای کوددهی، کمبود عناصر، آفات، بیماری‌ها و برداشت.
معرفی و اهمیت
عدس از حبوبات مهم است. موفقیت آن به بذر سازگار، تثبیت زیستی مؤثر نیتروژن، کنترل زودهنگام علف هرز و برداشت به‌موقع وابسته است.
اقلیم و خاک مناسب
مناسب برای فصل خنک، خاک سبک تا لومی و بدون ماندابی است. از زمین فشرده یا ماندابی پرهیز و شوری و pH خاک پیش از کشت بررسی شود.
آماده‌سازی و کاشت
از بذر پاک و ضدعفونی، تلقیح اختصاصی و کشت کم‌عمق استفاده شود. عمق بذر و تراکم یکنواخت باشد و با محصولات غیرحبوبات تناوب رعایت گردد.
مدیریت آبیاری
برای سبزشدن رطوبت کافی فراهم و سپس آبیاری با رطوبت ناحیه ریشه تنظیم شود. حساس‌ترین دوره گل‌دهی و تشکیل دانه است؛ خشکی و ماندابی هر دو زیان‌بارند.
برنامه مرحله‌ای تغذیه
برنامه شامل فسفر و پتاس براساس آزمون؛ نیتروژن آغازین بسیار محدود باشد. مقدار نهایی با آزمون خاک و آب تعیین شود؛ نیتروژن زیاد گره‌زایی را کم و رسیدگی را دیر می‌کند.
- مرحله 1: آماده‌سازی بذر و تلقیحمقدار کود باید با نیاز واقعی گیاه و نتیجه آزمایش خاک و آب تنظیم شود. پیش از اختلاط کودها در مخزن غلیظ، آزمون سازگاری انجام شود.
- مرحله 2: استقرار و توسعه ریشهمقدار کود باید با نیاز واقعی گیاه و نتیجه آزمایش خاک و آب تنظیم شود. پیش از اختلاط کودها در مخزن غلیظ، آزمون سازگاری انجام شود.
- مرحله 3: گل‌دهی و تشکیل غلافمقدار کود باید با نیاز واقعی گیاه و نتیجه آزمایش خاک و آب تنظیم شود. پیش از اختلاط کودها در مخزن غلیظ، آزمون سازگاری انجام شود.
- مرحله 4: پرشدن دانهمقدار کود باید با نیاز واقعی گیاه و نتیجه آزمایش خاک و آب تنظیم شود. پیش از اختلاط کودها در مخزن غلیظ، آزمون سازگاری انجام شود.
کمبود عناصر غذایی
تشخیص کمبود باید از روی الگوی علائم، سن برگ‌های درگیر، وضعیت ریشه و آزمایش انجام شود؛ شوری، ماندابی، سرما و بیماری‌های ریشه می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.
آفات و بیماری‌ها
آفات مهم شامل شته، کرم طوقه‌بر و مینوز هستند. مزرعه مرتب پایش و کنترل تلفیقی با بهداشت، آستانه خسارت و حفظ حشرات مفید اجرا شود. خطرهای اصلی زنگ عدس، پژمردگی، آسکوکیتا و پوسیدگی ریشه هستند. بذر سالم، رقم مقاوم، تناوب، زهکشی و حذف بقایای آلوده پایه پیشگیری‌اند.
برداشت و نگهداری
برداشت هنگام زردشدن بخش پایینی و قهوه‌ای‌شدن بیشتر غلاف‌ها، پیش از ریزش انجام شود. دانه سریع خشک، پاک و با رطوبت امن دور از حشرات انباری نگهداری گردد.
پرسش‌های متداول
بهترین کود برای عدس چیست؟
یک فرمول واحد برای همه مزارع وجود ندارد؛ انتخاب کود به آزمون خاک و آب، مرحله رشد و هدف عملکرد وابسته است.
محصولات Endfert
کود کامل End fert 20-20-20 +TE
N 20% • P₂O₅ 20% • K₂O 20% • TE
کود ریشه‌زا End fert 10-52-10 +TE
N 10% • P₂O₅ 52% • K₂O 10% • TE
کود میوه‌دهی End fert 12-12-36 +TE
N 12% • P₂O₅ 12% • K₂O 36% • TE
کود پتاس بالا End fert 15-5-30 +TE
N 15% • P₂O₅ 5% • K₂O 30% • TE
کود پتاس‌بالا Endfert 10-10-40 +TE
کود مجیک هیومیک مایع
Humic acid 14% • Fulvic acid 5% • Water-soluble K₂O 5% • Organic matter ≥ 20%